ଭାରତୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ମାଧ୍ୟମରେ ଜ୍ଞାନ

भारतीय भाषाओं द्वारा ज्ञान

Knowledge through Indian Languages

Dictionary

Kumbarike Vrutti Padakosha (Kannada-Kannada)(KASAPA)

Kannada Sahitya Parishattu (KASAPA)

ನಿಘಂಟಿನ ಪೀಠಿಕಾ ಪುಟಗಳನ್ನು ಓದಲು ದಯವಿಟ್ಟು ಇಲ್ಲಿ ಕ್ಲಿಕ್‌ ಮಾಡಿರಿ
शब्दकोश के परिचयात्मक पृष्ठों को देखने के लिए कृपया यहाँ क्लिक करें।
Please click here to view the introductory pages of the dictionary

ಐರಣಿ ಊಟ

(ನಾ)
ಐರಾಣಿ ಗಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಕುಂಬಾರನ ಮನೆಯಿಂದ ತಂದು ಪೂಜಿಸುವಾಗ ಕೊಡುವ ಊಟ. ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿದೆ.

ಒಡಕ

(ವಿ)
ಒಡಕುಗಡಿಗೆ, ಒಡಕು ಮಡಿಕೆ, ದದ್ದುಮಡಿಕೆ
ಮುರುಕ ಮನೆಗೆ ಒಡಕು ಗಡಿಗೆ (ಗಾದೆ)
ಮರ್ಮವಿಲ್ಲದ ಮಾತು ಒಡಮಡಕೆಯತೂತು (ದಾಸರ ಪದ)

ಒಡಹುಟ್ಟಿದ ಗಡಿಗೆ

(ನಾ)
ಗಂಡಿನ ಸೋದರಿ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುವ ಸಣ್ಣಗಡಿಗೆ (ಕರೆಗಡಿಗೆ) ಕೆಲವೊಂದು ಜನಾಂಗದ ಮದುವೆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ರಿಯೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಒಡ್ಲು

(ನಾ)
ಒಡಲು, ಗಡಿಗೆಯ ಹೊಟ್ಟೆ ಗಡಿಗೆಯ ಸೊಂಟದ ಭಾಗ
‘ದೊಡ್ಡ ಒಡ್ಲಿಂದ ಹರವಿಕೊಡ್ರಿ’ (ಆಡು ಮಾತು)

ಒಣಮಸಿ

(ನಾ)
ಆವಿಗೆಯ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಸೊಪ್ಪು ಸೆದೆ ಹಾಕಿದೆ ಮೇಲೆ ಅದರ ಮೇಲ್ಭಾಗಕ್ಕೆ ಮುಚ್ಚುವ ಬೂದಿ, ಅದಕ್ಕೆ ನೀರು ಹಾಕಿರುವುದಿಲ್ಲ.

ಒಲೆ

(ನಾ)
ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಸುವ ಸ್ಥಳ. ಒಣ್ಣಲೆ, ಜೋಡು ಕೋಡೂಲೆ, ಕೋಡೋಲೆ, ಅಡುಗೆ ಮಾಡಲು, ನೀರು ಕಾಯಿಸಲು, ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಉರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಲಕರಣಿ ಒಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ-ಬೇರೆ ನಮೂನೆಗಳಿವೆ. ಉರುವಲಿನ ಉಳಿತಾಯ ಮಾಡಲು ಜೋಡು ಒಲೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವರು. ಒಲೆಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ತಯಾರಿಸಲಾಗುವುದಾದರೂ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಮೆಂಟಿನಿಂದಲೂ ತಯಾರಿಸುವರು.
ಒಲೆ ಸೊಟ್ಟಾದ್ರೆ ಬದ್ನೆಕಾಯಿ ಬೇಯದಿಲ್ವೆ (ಗಾದೆ)
ಒಂದ್ಹೊತ್ತಿನ ಅನ್ನ ಅದೆ ಅಂತ ಒಲೆ ಕಿತ್ತು ಮಡಿಗೆದ್ಹಂಗೆ (ಗಾದೆ)

ಒಲೆಗುಂಡು

(ನಾ)
ಮಣ್ಣಿನ ಒಲೆಯ ಮೇಲೆ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಸರಿಯಾಗಿ ಕೂಡ್ರಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಒಲೆಯ ಮೇಲೆ ದುಂಡಗೆ ಮಾಡಿದ ಮೂರು ಗುಂಡುಗಳು. ಅಲೆಮಾರಿ ಜನರು ಮೂರು ದುಂಡಗಿನ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಹೂಡಿ ಒಲೆಮಾಡಿ ಅಡಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವರು ಇದಕ್ಕೂ ಕೂಡ “ಒಲೆಗುಂಡ” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವುದು.
“ಅಡಿಸತ್ತ ಮಡಕೆಗೆ ಜೋಡಿಸಿ ಒಲೆಗುಂಡ ಹೂಡಬಾರದು ಬಹು ಬಡತನ ಬಂದಾಗ ನೆಂಟರ ಬಾಗಿಲ ಸೇರಬಾರದು” (ಕನಕದಾಸರು)

ಒಳ್ಳೆ

(ನಾ)
ಒಳಲೆ, ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಹಾಲು ಕುಡಿಸುವ ಬಟ್ಟಲು, ಹಾಲು ಕುಡಿಯಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೂತಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುವುದು.

ಓಡಾರಿ

(ನಾ)
ಕುಂಬಾರ, ತುಳುಶಬ್ದ

ಓಡು

(ನಾ)
ಹಂಚು, ಮಡಿಕೆಚೂರು-ಬೋಕಿ, ಮಡಕೆ, ಕಾವಲಿ ಹಂಚು, ಮಾಳಿಗೆ ಹಂಚು, ನಾಡಹಂಚು, ಮಳೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬೀಳುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮನೆಯ ಮಾಳಿಗೆಯನ್ನು ಓಡು-ಹಂಚುಗಳಿಂದ ಹೊದಿಸುವರು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಜನರು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಡಹಂಚುಗಳನ್ನು ಬಳಸುವರು. ಇವುಗಳನ್ನು ಕುಂಬಾರರು ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ತಯಾರಿಸಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸುಟ್ಟಿರುವರು. ಇವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದವು ಇರುತ್ತವೆ. ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲೂ ಹಂಚುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಇವಕ್ಕೆ ಮಂಗಳೂರು ಹಂಚು ಎಂದು ಕರೆಯುವ ರೂಢಿ ಇದೆ. ಹಂಚಿನ ಮನೆ ಬೇಸಿಗೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ತಂಪಾದ ಗಾಳಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದರಿಂದ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿತ. ರೊಟ್ಟಿ ಬೇಯಿಸುವ ತವೆಗೆ ಹಂಚು ಎಂದೂ ಹೆಸರು. ಕೆಲವರು ಮಣ್ಣಿನ ಹಂಚಿನಲ್ಲಿ ರೊಟ್ಟಿ ಸುಡುವರು.
1. “ಓಡಂ ಪಿಡಿದೊಡೆ ಕೈ ಮಸಿ” (ನಯಸೇನ)
2. “ಓಡಿನೊಳಗುಂಟೆ ಕನ್ನಡಿಯ ನೋಟ” (ಅಲ್ಲಮ)
3. “ಓಡಿನಲಿ ಉಂಬವಗೆ ಹರಿವಾಣವೇಕೆ?” (ಪುರಂದರದಾಸರು)
4. ಓಡುಮಣ್ಣಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೂಡುವುದೆ ಜಾತಿಯನು (ಸರ್ವಜ್ಞ)
5. ಒಡಿನಿಂದ ಸಿಡಿದು ಬಾಣಲೆಗೆ ಬಿದ್ದಹಾಗೆ (ಗಾದೆ)

ಔಗಿನ ಮಡಕೆ

(ನಾ)
ಅಕ್ಕಿ-ಬೆಲ್ಲ ರುಬ್ಬಿ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರದ ಸಿಹಿತಿಂಡಿಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಮಡಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಲೆನಾಡಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವುದು, ಇದು ಈಗ ಕಣ್ಮರೆಯಾಗತೊಡಗಿದೆ.

ಕಂಗಜ

(ನಾ)
ಬಟ್ಟೆ ಹಾಕಿಡಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಹರವಿ ಆಕಾರದ ತುಸು ಚಿಕ್ಕ ಬಾಯಿಯ ಮಡಕೆ. ಮಲೆನಾಡಿನ ಶೈವ ಒಕ್ಕಲಿಗರು ಇದನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಕಂಠ

(ನಾ)
ಗಡಿಗೆಯ ಕುತ್ತಿಗೆ, ಹರವಿಯ ಕಂಠ, ಕೊರಳು

ಕಂಠಕಟ್ಟು

(ಕ್ರಿ)
ಕುಂಬಾರ ಗಿತ್ತಿಯರು ಬೋಸಿ ತೀಡಿ ಅದು ಸ್ವಲ್ಪ ಒಣಗಿದ ನಂತರ ಮಣ್ಣಿನ ಸುರಳಿ ಮಾಡಿ ಬಾಯಿಗೆ ಕಂಠ ಕಟ್ಟುವರು ಇದನ್ನೇ ಕಂಠ ಹಚ್ಚುವದು ಎನ್ನುವರು.

ಕಂದಲು

(ನಾ)
ಮಣ್ಣಿನ ಚಿಕ್ಕ ಪಾತ್ರೆ, ಗಿಂಡಿ, ಬಟ್ಟಲು
“ಹಾಲು ಕಂದಲು ತುಪ್ಪದ ಮಡಿಕೆಯ-ಬೊಡು ಮುಕ್ಕೆನಬೇಡ” – ಬಸವಣ್ಣ

ಕಂಬಿ

(ನಾ)
ಕೋಲು, ಟೊಳ್ಳಾದ ದಪ್ಪನೆಯ ಬಿದಿರು, ತಿಗರಿಯ ಮೇಲೆ ಹರವಿ, ಕೊಡ, ಗಡಿಗೆ ಮಾಡುವಾಗ ಅವುಗಳ ಕಂಠಗಳನ್ನು ನುಣುಪು ಮಾಡಲು ಉಪಯೋಗಿಸುವ ಸಾಧನ.

ಕಚ್ಚಣಿ

(ನಾ)
ಮುಚ್ಚಳ

ಕಚ್ಚುಹೊಡೆ

(ಕ್ರಿ)
ಕಚ್ಚು ಹಾಕು, ಅಚ್ಚು ಹಾಕುವುದು ಮಡಕೆ, ಕೊಡ ಬಿಂದಿಗೆ, ಹರವಿ, ಮೊದಲಾದ ಪಾತ್ರೆಗಳು ಅಂದವಾಗಿ ಕಾಣಲೆಂದು ಅವುಗಳ ಕಂಠ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಸುತ್ತಲೂ ಕಚ್ಚುಸೂಳದಿಂದ ಕಚ್ಚುಹೊಡೆಯುವರು. ಮಡಿಕೆಗಳು ಹಸಿ ಇರುವಾಗ, ಕಚ್ಚು ಮತ್ತು ಮುದ್ರೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತುವರು.

ಕರ್ಜನ

(ನಾ)
ಬಟ್ಟೆ ಇಡಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಣ್ಣಿನ ಪಾತ್ರೆ. ಹಿಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಅಪೂರ್ವ ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೂಳ್ಯ ತಾಲ್ಲೂಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕರ್ಜನ್ ಪಾತ್ರೆದೊರೆತಿದ್ದು, ಅದನ್ನು ಮೈಸೂರು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಜಾನಪದ ವಸ್ತು ಸಂಗ್ರಾಹಲಯದ ಕ್ಯುರೇಟರರಾದ ಯು.ಎಸ್. ರಾಮಣ್ಣ ಅವರು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕಟಕಿ

(ನಾ)
ಕುಡಕಿ, ಚಿಕ್ಕ ಗಡಿಗೆ, ಕುಡಿಕೆ

Search Dictionaries

Loading Results

Follow Us :   
  ଭାରତବାଣୀ ଆପ୍ ଡାଉନ୍‌ଲୋଡ଼୍ କରନ୍ତୁ
  Bharatavani Windows App